امروز یکشنبه, 26 آذر 1396 - Sun 12 17 2017



دبیرخانه کنفرانس روابط عمومی



حرفه ای گرایی در روابط عمومی مستلزم دمكراتیك شدن ساختارهای بوروکراتیک است

 عبدالصمد محمودی- كارشناس ارشد ارتباطات: چند سالی است که ما شاهد برگزاری همایش ها و کنفرانس های متعدد در زمینه مسائل و جنبه های مختلف روابط عمومی های مدرن و الزامات گذار به این نوع روابط عمومی هستیم؛ از روابط عمومی الکترونیک گرفته تا روابط عمومی هوشمند و یکپارچه و الان نیز «روابط عمومی حرفه ای» یا همان «حرفه ای گرایی در روابط عمومی». اگرچه که نفس برگزاری چنین همایش هایی، حتی اگر هدف از آن آشنایی شرکت کنندگان با جدیدترین مفاهیم بوجود آمده در این حوزه و حرفه باشد، بسیار خوب به نظر می رسد. اما همواره، حتی برای بنده به عنوان یکی از دانشجویان این رشته این پرسش بوجود آمده، که چرا با وجود آشنایی ما با جدیدترین مفاهیم و الگوهای موجود در ادبیات روابط عمومی دنیا، باز هم ما شاهد درجا زدن روابط عمومی هایمان در حوزه های حرفه ای و کاری هستیم؟ چرا با اینکه روابط عمومی های ما به لحاظ شکلی مجهز به ابزارها و تکنولوژی های مدرن از کامپیوتر و اینترنت گرفته تا شبکه های اجتماعی موبایلی شده اند، اما باز هم ما شاهد گذار از الگوی روابط عمومی سنتی به روابط عمومی یکپارچه و هوشمند نیستیم؟!

 

از نظر نگارنده برای جواب دادن به این پرسش های اساسی و بنیادی باید به دو گرانیگاه اصلی در این بحث یعنی «کارگزاران روابط عمومی» و «ساختار بوروکراتیک» برگشت؛ یعنی باید هم از منظر دیدگاههای خُرد به بررسی مسئله پرداخت و هم از تحلیل های کلان استمداد طلبید. از آنجا که چندماه پیش طی یادداشتی با عنوان «کنشگران متخصص؛کلید داران نوآوری در روابط عمومی ها» در ماهنامه روابط عمومی شماره 92 به نقش و جایگاه کارگزاران روابط عمومی در این عدم گذار پرداخته ام، بنا دارم در این یادداشت برای تکلمه آن بحث و پرهیز از تکرار، به بعد دوم این مسئله یعنی «ساختار بوروکراسی» و ارتباط آن با انسداد گفتمانی روابط عمومی ها از «سنتی» به «حرفه ای» بپردازم.

زمانی گاندی گفته بود؛«تا تو برادر من، آزاد نباشی، من، برادر تو، آزاد نخواهم بود»، در واقع، بحث گذار روابط عمومی ها از یك روابط عمومی سنتی و توجیه گر به یك روابط عمومی حرفه ای را نمی توان در خلأ و بدون توجه به ظرف آن یعنی ساختارهای کلان بوروکراتیک، و به قول بوردیو «منش» (habitus) حاکم بر این ساختارها – یا به تعبیر بوردیو «میدان»- بررسی کرد. به سخن دیگر، نمی توان از روابط عمومی ها انتظار «حرفه ای گرایی» داشت، در حالی که قواعد حاکم بر سازمان، قواعدی متصلب، قائم به فرد و رانتیر است. بنابراین تا ساختار های بوروکراتیک جامعه آزاد نشوند یعنی قائم به «مصلحت عمومی» نشوند و خود را ملزم به پاسخگویی به افکار عمومی ندانند، نمی توان چندان انتظار یک روابط عمومی آزاد، پاسخگو و حرفه ای را داشت. در واقع، اگر غیر از این، از روابط عمومی انتظار داشتیم، دچار «خطای ترکیب» شده ایم. خطای ترکیب بدین معناست که به طور مثال فردی برای بهتر دیدن در استادیوم می ایستد و توصیه می کند همه بایستند، اما بعد از اینکه همه بایستند، دیگر کسی بهتر نخواهد دید. نتیجه این است که نمی توان براساس اجزاء خُرد از یک پیکر، در مورد کلّ پیکر به قضاوت پرداخت. همان طور که نمی توان انتظار حرفه ای گرایی از واحد روابط عمومی در یک ساختار اداری را داشت، در حالی که ساختار اداری، خود، متصلب و سنتی است. اگر چنین انتظاری داشتیم، دچار خطای ترکیب شده ایم.

فراموش نکنیم تا زمانی که ساختار بوروکراتیک، یک ساختار رانتیر است و از لحاظ مالی وابسته به یک رانت زیرزمینی است، قادر به گذار به «حرفه ای گرایی» نیست؛ چرا که چنین ساختاری وابسته و نیازمند به افکارعمومی نیست تا به آن پاسخگو باشد. در نتیجه حتی اگر چنین ساختاری به جدیدترین تکنولوژی های مدرن نیز تجهیز شود، در نهایت رنگ و بوی خود را بر آن حک خواهد کرد. چرا که اقتضای چنین ساختاری جز این، نیست. به سخن دیگر، و به قول جامعه شناسان «عقلانیت نهادی» حاکم بر این ساختار، اقتضا می کند که هر واحد یا فردی که در این ساختار فعالیت می کند، برای پیشرفت و حتی ماندن در آن، باید به قواعد و منش سنتی آن تن دهد. در غیر اینصورت، در این ساختار سرنوشتی جز حذف یا گوشه نشینی و انفعال نخواهد یافت.
شاید به همین خاطر است که این همایش ها و کنفرانس ها، تاكنون، چندان به لحاظ عملی و کارکردی نتوانسته اند، در حرفه ای شدن روابط عمومی ها موثر افتند و در بهترین حالت تنها توانسته اند حامل «تورم نشانه های زبانی» در این حوزه در ذهن مخاطبانشان باشند. بنابراین همواره نشانه های زبان تولید شده در این حوزه - طی این کنفرانس ها و همایش ها- به سدّ سکندری «ساختارهای بوروکراتیک متصلّب و رانتیر» برخورد کرده، و روابط عمومی ها را از گذار تاریخی خود به سوی «حرفه ای گرایی» بازداشته اند. 

 

 

 


1391 - 1395 © تمامی حقـوق این سـایت متعلق به دبیرخانه دائمی کنفرانس روابط عمومی می باشد .
انتخاب رنگ قالب : آبی ارغوانی سبز قرمز پس 1 پس 2